روایت درد و حسرت از مادرانی که مجبور به سقط‌ جنین شدند
روایت درد و حسرت از مادرانی که مجبور به سقط‌ جنین شدند

این مادران می‌توانند روایتگر درد و حسرت از دست دادن فرزندی باشند که می‌توانست باشد، اما امروز نیست.

خبرگزاری ایسنا: فرقی نمی‌کند چرا و چطور اتفاق افتاده؛ تجربه تلخی است که ممکن است برای هر زنی پیش بیاید. این تجربه سخت و دردناک تا سال‌های سال در ذهن و روح این زنان باقی می‌ماند. مهم نیست چندساله باشند، یا چقدر زمان از این تجربه سپری‌شده، فرزند اول بوده یا فرزند دوم و سوم، اکنون فرزند دیگری دارند یا ندارند، هرزمان که باشد این مادران می‌توانند روایتگر درد و حسرت از دست دادن فرزندی باشند که می‌توانست باشد، اما امروز نیست…

سمیرا ۳۴ ساله که در ماه دوم بارداری، مجبور به سقط‌جنین شده، «پزشکم می‌گفت لقاح جنین کامل انجام‌نشده و به من و جنین دو ماه فرصت دادند، چون می‌خواستند از رشد جنین مطمئن شوند. هیچ‌وقت دلیل اصلی ناقص بودن بارداریم مشخص نشد، ولی شاید عوامل محیطی، عصبی و … علت این اتفاق بود. در مدتی کوتاهی که جنین را در رحمم داشتم خیلی به آن وابسته شده بودم و بعد از تشخیص پزشک برای سقط‌جنین، فقط با گریه خودم را آرام می‌کردم. به‌سختی باردار شده بودم و نمی‌خواستم این اتفاق تلخ را باور کنم. فکر می‌کنم این حس تا ابد با من همراه باشد».

آسیه ۲۸ ساله هم سقط‌جنین را در اولین تجربه بارداری و در هفته چهارم حاملگی تجربه کرده است. «در هفته سوم حاملگی‌ام، علائم درد و خونریزی داشتم. به پزشک مراجعه کردم و تشخیص استراحت و آزمایش داد، اما خونریزی ادامه داشت تا اینکه جنین سقط شد. به توصیه دکتر سه ماه برای بارداری بعدی منتظر شدم.

در این مدت فشار عصبی و روحی زیادی داشتم و از آشنایان و اقوام می‌شنیدم که هر کس یک‌بار دچار سقط‌جنین شود، برای بارداری‌های بعدی هم دچار مشکل می‌شود. شش ماه بعد دوباره باردار شدم و خوشبختانه جنین این بار مشکلی نداشت، اما پزشکم تشخیص داد که باید بعد از زایمان اول آمپول بیلی روگام تزریق کنم و، چون بعد از سقط‌جنین اولم این کار را نکرده بودم و ممکن بود دیگر نتوانم بچه‌دار شوم، اما خوشبختانه فرزند اولم سالم به دنیا آمد».

در حسرت فرزندی ازدست‌رفته

لیلا مادر ۴۶ ساله‌ای است که در بارداری دوم خود، به دلیل بیماری فیبروم رحم مجبور به سقط‌جنین شد که از ابتدای بارداری پزشک معالج هشدار داده بود ممکن است بیماری، اجازه رشد جنین را ندهد، اما خودش اصرار به ادامه بارداری داشته، تا اینکه یک‌شب با درد و خونریزی شدید از خواب بیدار شده و بعد از رسیدن به بیمارستان فهمیده که دچار سقط‌جنین شده است. لیلا که بعد از سقط‌جنین دچار افسردگی شدیدی شده بود و به دنبال آن ریزش مو و کاهش شدید وزن را تجربه کرد، می‌گوید که یک سال بعدازآن اتفاق تلخ، برای بار سوم باردار شد، اما همچنان در حسرت فرزندی است که از دست داده است.

فرزند ندیده‌ای که دوستش داشتم

مریم ۵۴ ساله تجربه خود از سقط‌جنین را این‌گونه تعریف می‌کند: هم پسر همسایه بود و هم پسرعمو، وقتی آمد خواستگاری نه روی زبان هیچ‌کداممان نیامد. عقد کردیم، عروسی گرفتیم و یک سال بعد به فکر بچه‌دار شدن افتادیم. تازه فهمیده بودم چه ازدواج پرخطری داشته‌ام! توی فامیل کم نداشتیم ناقص‌الخلقه. یکی نمی‌دید، یکی سندروم دان داشت… فکر اینکه بچه من به کدام‌یک از آن‌ها شبیه می‌شود آزارم می‌داد.

همه آزمایش‌هایی که لازم بود در چنین شرایطی انجام بدهم انجام دادم. دکتر گفت نباید از رختخواب بلند شوم. بلند نشدم، اما در این آرامش محض هم هیچ آسایشی نداشتم. مراقبت‌های پزشکی را مرتب انجام می‌دادم. ماه چهارم، یک روز دکتر گفت که باید کودکم را سقط کنم. از این کار می‌ترسیدم و این فرزند ندیده را هم دوست داشتم. هم نمی‌خواستم به دنیا بیاید و رنج بکشد و هم‌میل دوباره باردارشدن در من فروکش می‌کرد. بالاخره تن دادم به قضا و او از من جدا شد، نه‌تن‌ها او که امید و اعتمادبه‌نفسم هم. سه سال طول کشید تا دوباره خودم را پیدا کردم. دوباره باردار شدم، آزمایش دادم، ۹ ماه خوابیدم والان یک پسر ۵ ساله سالم دارم.

رؤیا که در سن ۲۱ سالگی سقط‌جنین را تجربه کرده می‌گوید رفته بودم منزل دوستم. بچه یک‌ساله‌اش داشت میوه می‌خورد که میوه پرید در گلویش و کبود شد، به حد مرگ رسید و نزدیک بود خفه شود! خیلی ترسیدم.

همان‌جا احساس کردم چیزی از درونم جدا شد… بچه‌دوستم هم خوب شد. درراه برگشت به خانه خونریزی شدیدی پیدا کردم و شب رفتم بیمارستان. اما بی‌فایده بود و هرروز بدتر شدم و وقتی رفتم سونوگرافی، گفتند جنین جداشده و باید تلاش کنم تا سقط شود والا باید کورتاژ کنم. با گریه و دل‌درد شدید، انگار هرلحظه زایمان طبیعی را تجربه می‌کردم. دو روز بعد بچه سقط شد و من تمام این مدت فقط گریه می‌کردم…

تصمیم به سقط مرا تبدیل به مرده متحرک کرد

زهرا ۴۱ ساله تجربه سقط‌جنین، آن‌هم برای دو بار دارد. «یکی قلبش تشکیل نشده، یکی هم در هفته دهم یک‌مرتبه بعد از لکه بینی، سقط شد. هر بار که متوجه حاملگی‌ام می‌شدم کلی ذوق می‌کردم، اما بعد که متوجه می‌شدم مشکلی دارد، آن‌وقت کارم می‌شد گریه و گریه، که تا چند ماه بعد ادامه داشت، البته بیشتر استرس داشتم که نکند من مشکلی دارم و این روال قرار است ادامه پیدا کند.

بالاخره بعد از کلی آزمایش ژنتیک و آزمایش‌های دیگر، گفتند که مشکلی خاصی نیست و احتمالاً سقط‌های قبلی اتفاقی بوده است. سال قبل برای بار سوم حامله شدم. همه‌چیز خوب پیش می‌رفت، صدای قلبش که سه بار در هفته‌های هفتم و نهم و یازدهم چک کردن خوب بود تا اینکه رسیدیم به مرحله غربالگری nt که آخر سه‌ماهه اول بود، همان‌جا گفتند که بچه مشکل دارد!

کاملاً ناامید شده بودم، ولی همسرم و خواهرانم حرف‌های دکتر که گفته بود امیدی نیست را، قبول نمی‌کردند و مدام از متخصصان مختلف، وقت می‌گرفتند.

ازنظر روحی دیگر نمی‌توانستم ادامه بدهم، چون همه پزشکان معتقد بودند باید سقط کنم و هر بار با شنیدنش عذاب می‌کشیدم. بالاخره تصمیم گرفتم که بیشتر از این صبر نکنیم و قبل از هفته ١٩ که آخرین فرصت سقط قانونی با مجوز پزشکی قانونی بود، بستری شدم. یادآوری آن روز‌ها واقعاً سخت است، درست است که جنین مشکل داشت، اما اینکه خودم اجازه می‌دادم او را از من بگیرند، من را تبدیل به یک‌مرده متحرک کرده بود!

شکر خدا اکنون باردارم و اگر خدا بخواهد دخترم یکی دو هفته دیگر قرار به دنیا می‌آید. دعا کنید که همه‌چیز خوب پیش برود».

افزایش ۱۰.۶ درصدی آمار متقاضیان سقط درمانی

آمار‌ها از افزایش ۱۰.۶ درصدی آمار متقاضیان سقط درمانی در استان اصفهان، طی شش ماهه اول امسال و در مقایسه با سال گذشته حکایت دارد. مدیرکل پزشکی قانونی استان اصفهان در گفتگو با ایسنا، از مراجعه ۳۸۵ نفر برای دریافت مجوز سقط‌جنین در ۶ ماه اول امسال خبر می‌دهد و می‌گوید که از این تعداد ۳۰۱ نفر موفق به دریافت مجوز شدند.

به گفته علی سلیمان پور، سازمان پزشکی قانونی کشور به‌عنوان متولی بررسی درخواست‌های صدور مجوز سقط درمانی، تنها در مواردی اقدام به صدور مجوز می‌کند که جنین زیر چهار ماه و واجد ناهنجاری‌های شدید مادرزادی بوده و یا مادر مبتلا به بیماری‌های صعب‌العلاج همراه با خطر جانی در صورت تداوم بارداری باشد.

همچنین در خصوص دلایل افزایش مجوز سقط درمانی در استان، یک جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی با تأکید بر اینکه سقط‌های غیرعمد دلایل متعددی دارد، به ایسنا می‌گوید: سن و سابقه سقط در فرد، بیماری‌های عروقی، دیابت، عفونت‌ها و اختلالات رحمی که اختلالات کروموزومی، شایع‌ترین آن‌هاست می‌تواند ازجمله دلایل سقط‌های غیرعمد باشد.

افزایش خطر سقط‌جنین در بارداری‌های بعد از سی‌سالگی

افزایش سن یکی از عواملی است که مرضیه وانونی، آن را در بالا رفتن احتمال سقط‌جنین مؤثر می‌داند و یادآور می‌شود: بالا بودن سن مادر از مرز سی و سی‌وپنج‌سالگی خطر سقط‌جنین را به‌مراتب بیشتر می‌کند و بر این اساس بارداری‌هایی که در سی‌سالگی به بعد رخ می‌دهد با افزایش خطر سقط همراه است.

عضو کادر درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ضربه به شکم مادر را نیز از دیگر عواملی می‌داند که خطر سقط را بالا می‌برد و اضافه می‌کند: ازنظر تجربی آلودگی هوا هم می‌تواند خطر سقط‌جنین را افزایش دهد که علت آن ممکن است کمبود و نارسایی اکسیژن به مادر باشد.

وی بابیان اینکه در بارداری‌های اول ۳۵ درصد احتمال سقط‌جنین وجود دارد، می‌گوید: میزان سقط‌جنین با روش‌های کنترل بارداری رابطه مستقیم دارد و اگر راه‌های بیشتری برای کنترل بارداری‌های پرخطر در دسترس باشد، میزان سقط‌جنین کمتر خواهد بود.

به گفته این متخصص زنان، زایمان و نازایی، افرادی که بنا بر دلایلی دچار بارداری ناخواسته می‌شوند و به روش‌های غیرقانونی اقدام به سقط‌جنین می‌کنند، دچار عوارض بیشتری می‌شوند، چراکه پزشکان این خدمات را ارائه نمی‌دهند و بیمار ناخواسته مجبور به مراجعه به افرادی می‌شود که تجربه کاری و تحصیلات مناسبی ندارند.

خطرات جدی سقط‌جنین توسط افراد غیرمتخصص

باید توجه داشت که ازنظر شرعی و قانونی بعد از انعقاد نطفه سقط به‌هیچ‌وجه جایز نیست و حرام است و به گفته این متخصص، مجوز سقط درمانی فقط در صورتی از سوی پزشکی قانونی صادر می‌شود که بارداری باعث افزایش خطر مرگ مادر شود و یا جنین در شکم مادر دچار بیماری باشد که با زندگی مغایرت داشته باشد، از سوی دیگر باید توجه داشت که سقط‌جنین توسط فرد غیرمتخصص می‌تواند منجر به پارگی رحم، عفونت‌های شدید، خونریزی و حتی مرگ مادر شود.

او بابیان اینکه سقط‌جنین به دو روش جراحی و غیر جراحی صورت می‌گیرد که درروش جراحی از ناحیه واژن اقدام به تخلیه رحم می‌شود، توضیح می‌دهد: در روش غیرجراحی، از قرص‌های که باعث دفع جنین استفاده می‌شود و یا از آمپول نوع گاوی استفاده می‌شود که در کشور ما نوع انسانی آن موجود نیست و بسیار هم برای بیمار خطرآفرین است.

عضو کادر درمان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اینکه تا هجده هفتگی فرد مجاز به سقط قانونی است، می‌گوید: سقط‌جنین اگر خودبه‌خود رخ دهد و توسط فرد متخصص رحم تخلیه شود هیچ عارضه‌ای برای بیمار ندارد، اما در برخی موارد افراد غیرمتخصص اقدام به کورتاژ (روش جراحی) می‌کنند و با تراشیدن زیاد رحم، بیمار مبتلابه نازایی و خون‌ریزی‌های غیرطبیعی می‌شود.

از سوی دیگر افزایش تعداد سقط بیش از سه بار که سقط مکرر هم گفته می‌شود، احتمال خطر سقط در بارداری‌های بعدی را هم بالا می‌برد. این پزشک زنان تاکید می‌کند که افرادی که بیش از سه بار سقط غیر عمد داشته‌اند باید قبل از بارداری دلایل سقط را پیگیری و بعد اقدام به بارداری کنند، البته ۲۱ روز پس از سقط‌جنین، فرد می‌تواند اقدام به بارداری کند، اما افرادی که بیش از دو بار سقط انجام داده‌اند باید بین سه تا شش ماه برای بارداری بعدی صبور باشند.

روش‌های جدید در خدمت سلامت مادر و جنین

همچنین یک متخصص زنان و زایمان به ایسنا می‌گوید: صدور مجوز سقط درمانی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که جامعه پزشکی کلی‌گویی در این مباحث را درست نمی‌داند.

به اعتقاد الهه زارعان، یکی از دلایل افزایش سقط درمانی می‌تواند انجام روش‌های جدید بررسی ژنتیک و آگاهی پزشکان از عوامل خطرآفرین باشد، به‌طوری‌که این روش‌ها هم‌اکنون در بین مردم و پزشکان جاافتاده و کمک شایانی به‌سلامت مادر و جنین می‌کند.

او با اشاره به اینکه سونوگرافی‌های جدید آنومالی‌های بیشتری را کشف می‌کنند، این سونوگرافی‌ها را یکی از عوامل تأثیرگذار در صدور مجوز سقط درمانی دانسته و می‌افزاید: درگذشته بررسی ژن با روش‌های علمی دقیق انجام نمی‌شد، اما خوشبختانه هم‌اکنون پیش از بارداری بررسی‌های ژنتیکی دقیق صورت می‌گیرد.

زارعان بابیان اینکه اکنون بسیاری از زنان قبل از بارداری آزمایش‌های لازم را انجام می‌دهند و بررسی‌شده باردار می‌شوند، می‌گوید: در چند سال گذشته، با انجام دیرهنگام آزمایش‌های بارداری و عبور سن جنین از زمان سقط (نوزده هفتگی)، مجوز سقط درمانی داده نمی‌شد. خوشبختانه امروز با انجام این سونوگرافی‌ها از بسیاری از سقط‌های خطرناک جلوگیری شده و همچنین جلوی مشکلاتی گرفته می‌شود که به خاطر افزایش سن جنین از حد تعین شده، امکان سقط‌جنین وجود نداشت.

این متخصص زنان و زایمان با اشاره به اینکه بسیاری از مادران در سال‌های قبل به دلیل برخی از بیماری‌ها اجازه بارداری نداشتند که تعدادی از این مادران بدون معالجه اقدام به بارداری می‌کردند، خاطرنشان می‌کند: در وضعیت کنونی بسیاری از زنانی که مبتلابه بیماری‌هایی کلیوی و قلبی هستند می‌توانند تحت نظر پزشک باردار شوند و راهنمایی و مشاوره‌های لازم در اختیارشان قرار گیرد. درعین‌حال ممکن است به برخی از مادران نیز طی دوره بارداری به خاطر خطری که این بیماری‌ها سلامت آن‌ها را تهدید می‌کند، سقط درمانی توصیه شود.